شیر وسیله ای است که در یک سیستم سیال برای کنترل جهت، فشار و سرعت جریان سیال استفاده می شود. این برای شروع یا توقف جریان یک محیط (مانند مایع، گاز یا پودر) در لولهکشی و تجهیزات و در عین حال تنظیم حجم جریان آن است.
شیرها به عنوان اجزای کنترلی در سیستم های انتقال سیال خط لوله عمل می کنند. از آنها برای تغییر-مقطع مقطع گذر جریان و تغییر جهت جریان محیط استفاده میشود، و عملکردهایی مانند هدایت جریان، خاموش کردن، دریچه گاز، جلوگیری از جریان برگشتی، انحراف یا کاهش فشار را انجام میدهند. سوپاپهایی که برای کنترل سیالات استفاده میشوند-از سادهترین شیرهای خاموش{5} تا شیرهای بسیار پیچیده مورد استفاده در سیستمهای کنترل خودکار پیچیده-در طیف گستردهای از انواع و مشخصات وجود دارند. قطر اسمی آنها طیف وسیعی را در بر می گیرد و از شیرهای ابزار دقیق تا شیرهای خط لوله صنعتی عظیم با قطرهای تا 10 متر گسترش می یابد. از شیرها می توان برای کنترل جریان انواع مختلف سیالات از جمله آب، بخار، فرآورده های نفتی، گازها، دوغاب ها، محیط های خورنده، فلزات مایع و سیالات رادیواکتیو استفاده کرد. فشارهای کاری آنها از{11}}سطوح فوق العاده پایین 0.0013 مگاپاسکال تا فشارهای فوق العاده{13}}1000 مگاپاسکال متغیر است، در حالی که دمای عملیاتی آنها از افراطهای برودتی -270 درجه تا محیطهای با دمای بالا به 1430 درجه میرسد.
کنترل سوپاپ را میتوان از طریق انواع روشهای فعالسازی، مانند مکانیزمهای دستی، الکتریکی، هیدرولیک، پنوماتیکی، توربین{0}}محرکهای، الکترومغناطیسی، الکترو{1}هیدرولیک، پنوماتیک{2}}هیدرولیک، دنده خاردار{3}}محرکه، یا چرخ دنده مخروطی{4} به دست آورد. سوپاپها را میتوان طوری پیکربندی کرد که بر اساس نیازهای از پیش تعیینشده در پاسخ به سیگنالهای حسگر-مانند فشار، دما یا سایر پارامترها- عمل کنند یا میتوانند عملیات باز و بسته کردن ساده را مستقل از این سیگنالها انجام دهند. با استفاده از مکانیزم های تحریک یا مجموعه های خودکار، سوپاپ ها باعث می شوند تا عناصر باز و بسته کننده آنها حرکات بلند کردن، لغزشی، نوسانی یا چرخشی را به صورت خطی انجام دهند و در نتیجه سطح مقطع کانال جریان را برای انجام وظایف کنترلی خاص خود تغییر دهند.